Stappenplan gasloos wonen
Blog

Gepubliceerd op door Adriaan Wisse

Gasloze camping weltevrede zoutelande
Gasloze camping weltevrede zoutelande

Gasloze camping

December 2018 was zowat wel de spannendste maand uit mijn tijd als eigenaar van de camping. Vanaf 2014 ben ik eigenaar van Camping Weltevreden B.V. in Zoutelande, Zeeland. Na de overname van de camping heb ik mezelf allereerst volledig ondergedompeld in alles wat met de camping en haar gasten te maken heeft. In de loop van de tijd heb ik een planning gemaakt om zaken te gaan vernieuwen. Denk bijvoorbeeld aan het elektriciteitsnet uit 1960 met opgesneden en opgelaste kabels en het dalen van de spanning tot onder de 200 Volt. In 2018 was het sanitairpaviljoen aan de beurt.

Met deze grote structurele verandering heb we samen, Kees Leijnse van Leijnse Installatietechniek, een plan gemaakt om volledig all-elektric te gaan met de camping. Mijn idee is dat in ons bedrijf met all-elektric de beste balans gerealiseerd kan worden tussen productie, opslag en gebruik. En elektriciteit kan met een hele kleine klimaatimpact geproduceerd worden en blijft naar de toekomst toe interessant qua prijsstelling ten opzichte van de conjuctuur. Thierry Baudet kan lekker iedereen nu voorrekenen dat een warmtepomp te duur is, maar op termijn is zijn oplossing duurder. En dan nog, de huizen zijn sinds 2011 met wel 5 warmtepompen in waarde gestegen. Daar geven we het dan weer wel aan uit.Ik zeg gewoon doen die verduurzaming.

In september 2020 heb ik een cursus Waterstof in de praktijk gevolgd van PAO Techniek. Daarin is mijn vermoeden bevestigd dat de drieslag productie, opslag en gebruik met waterstof nog een hele lang weg is en vooral op grote schaal voordelig is. Naast een all-elektric benadering gebruiken we zoveel als mogelijk thermische opslag omdat het energiegebruik op de camping hoofdzakelijk voor warmte is. Tevens is de milieubelasting van thermische opslag veel lager dan de huidige batterijen voor het opslaan van stroom. Na 2030 zie ik waterstof erg kansrijk in zowel transport, verwarming en energieopslag.

Het nieuwe sanitairgebouw is gebouwd door Van Keulen Mobielbouw in Nijverdal. Met hen heb ik gekozen voor een opzet met warmtepompen van Fujitsu. 2 Warmtepompen van 22kW maken het tapwater en 1 warmtepomp van 16kW zorgt voor de verwarming van de ruimtes (800m3) met vloerverwarming. Met de daadwerkelijke installatie van de warmtepompen heb ik Raymond Schepens van gaslozewongingen.nl voor het eerst ontmoet. Hij wekte gelijk vertrouwen door ons een beetje te sturen. Wij wisten helemaal niets van warmtepompen. Dan is het handig dat iemand met kennis je bijstaat in een aantal keuzes die in ons geval achteraf gemaakt moesten worden.

De opzet is ook na de installatie nog een aantal keren gewijzigd. Uiteindelijk is het goed gekomen en snorren de warmtepompen heerlijk door. De warmtepompen werken samen met 25kW zonnecollectoren. Deze zijn via een systeem zo geschakeld dat ze het koude water voorverwarmen wanneer de zon schijnt. Schijnt de zon niet, dan worden de zonneboilers gebruikt als buffer voor het circulatiesysteem.

Opstelling Fujitsu warmtepompen
Opstelling Fujitsu warmtepompen

De legionellabestrijding gebeurt 1 x per week met elektrische elementen. Wanneer gemeten wordt dat in de laatste 7 dagen de temperatuur een half uur 60 graden Celsius heeft bereikt dan wordt geen legionellabestrijding gedaan door het systeem. Ofwel wanneer de zon het water warmer dan 60 graden Celsius maakt, dan wordt energie gespaard door geen legionellabestrijding toe te passen. Het hele proces is een enorm leermoment voor mij geweest. Graag deel ik een aantal aandachtspunten met jullie voor het slagen van een warmtepompproject:

  • · Neem genoeg tapwateropslag. Een warmtepompsysteem werkt alleen goed als het de tijd krijgt om warmte te maken. Snel veel warmte maken is niets voor een warmtepomp.
  • · De installatie in ons sanitairgebouw is niet goed ontworpen aan de voorkant (omdat ik toen Raymond nog niet kende) Het ontwerp laten maken door iemand met ervaring is cruciaal.
  • · Een warmtepomp werkt met een lage delta T, ofwel de warmtepomp moet heel veel energie kwijt kunnen in een kleine temperatuurrange. Dat vraagt om een totaal andere benadering van de warmteoverdrachtstechniek dan de bekende gasgestookte boilers of elektrische boilers.
Sanitair ruimte camping weltevrede gasloos
Sanitair ruimte camping weltevrede gasloos

De boilers die in onze installatie de warmte van de warmtepompen over moeten dragen op het tapwater hebben een berekend warmteafgifteoppervlak van 3,6m2. Volgens een narekening door twee onafhankelijke experts moet dit oppervlak minstens 10m2 zijn zodat de warmtepomp zijn energie kwijt kan zonder dat de terugstroomtemperatuur te snel stijgt.

  • · Gebruik dikke leidingen omdat die meer warmte kunnen transporteren in een lage temperatuursysteem. Ik zie nog steeds woningen gebouwd worden met traditionele ideeën over vloerverwarming (dunne buisjes). Helaas ook in ons sanitairgebouw. Tot nu toe gaat het aardig met de vorst en is de watertemperatuur in de vloerverwarming nog 30-35 graden.

Kortom we hebben een mooie installatie die wel wat noodgrepen bevat. Zou ik hem nog een keer ontwerpen dan weet ik de bottlenecks.

De verwarming van de chalets is een ander verhaal. Daarover heb ik lang nagedacht. Voor verwarming van standalone eenheden kun je verschillende toepassingen kiezen. Denk aan een mini-warmtenet of centraal biogas (maar dat is nog niet maar deels klimaatvriendelijk en vaak met certificaten recht getrokken). Ik heb gekozen voor een zwaar stroomnet. Dat biedt mij de voordelen van zowel productie, opslag als gebruik per eenheid. Energieproductie op de daken met PV. Opslag van energie in tapwater met zoutbatterijen van Flamco. Verwarming met IR, lucht-lucht airco en/of CV aangesloten op de Flextherm van Flamco.

De overbodige stroom die geproduceerd wordt op de daken van de chalets kan gebruikt worden door de rest van de camping. Daarvoor is wel een goede infrastructuur nodig. Eigenlijk bouwen we nu op de camping een hele wijk na zoals die in steden ook zou kunnen functioneren. Enige verschil is dat bij ons de energiemeter ophangt bij de trafo en niet op elk chalet (huis) en sanitairgebouw (wijkcentrum). Tevens draaien we mee in de aanvraag voor SDE++. Die hebben we nog niet ontvangen.

Even kort over energie op de camping. We gebruiken nu 200.000kW stroom en een equivalent van 70.000kW aan gas. Gaan we dat allemaal op stroom draaien, dan zal er ongeveer 300.000 kW stroom gebruikt gaan worden. Tevens werken we aan de aanleg van een openbaar toegankelijke snellader die ongeveer 50.000-75.000kW stroom gaat leveren aan auto’s. Ik schat dus in dat ons energiegebruik in 2030 ergens rond de 400.000kW zal uitkomen.

Natuurlijk door stijging van gebruik door een hogere bezetting, maar ook door de sterke toename van elektrisch vervoer. Om deze hoeveelheid stroom zelf te produceren zal hoofdzakelijk zonne-energie gebruikt gaan worden. Voor de oplossing van het opslagvraagstuk worden verschillende opties bekeken. In principe werk ik het liefst met een lokaal beschikbare energie opslag. Bij ons bedrijf is osmose een interessante opslagmanier om te onderzoeken. Het gegeven dat de trafo op de camping 20 meter van een bestaande 10kV kabel ligt maakt het heel erg aantrekkelijk om daar in de toekomst ook gebruik van te blijven maken. Helemaal off-grid is niet nodig en een beetje back-up in het systeem is belangrijk!

Adriaan Wisse MSC.
Eigenaar Camping Weltevreden B.V.
Zoutelande